آشنائی با منطقه حفاظت شده البرز مرکزی | چاپ |
ایران - زیستگاه
يكشنبه ۱۷ دی ۱۳۹۱ ساعت ۱۳:۴۶

مشخصات و شرایط جغرافیایی منطقه حفاظت شده البرز مرکزی:

منطقه حفاظت شده البرز مرکزی ما بین استان های تهران، البرز و مازندران، از سال ۱۳۴۶ تاکنون تحت حفاظت می باشد.

مساحت کل منطقه حفاظت شده البرز مرکزی ۳۹۸۸۲۶ هکتار میباشد که سهم استانهای مازندران ، تهران و البرز بشرح ذیل میباشد:
استان مازندران: ۲۹۵۷۶۸ هکتار
استان تهران:  ۳۸۹۰۹ هکتار
استان البرز : ۶۴۱۴۹  هکتار

منطقه حفاظت شده البرز مرکزی در قسمت جنوبی بیشتر بصورت کوهستانی با کوههای سر به فلک کشیده و دره های فراوان و سرسبز و چشم اندازهای زیبا همچنین رودخانه خروشان و زیبای کرج و آبشارها و چشمه های متعدد و سنگها و صخره هایی با اشکال هندسی زیبا می باشد. این منطقه بدلیل وضعیت طبیعی خود و نزدیکی به مراکز حکومتی مورد توجه حاکمان وقت بوده و بنا شدن قصر ها، تفرجگاهها و شکارگاههای غنی در این ناحیه از ویژگیهای آن است. از نظر تقسیم بندی رویشگاهی، این منطقه جزء ناحیه ایرانی – تورانی محسوب و یکی از ذخیره گاههای ژنتیکی ایران بشمار میرود.

جاذبه های اکوتوریستی: کوهستانهای این منطقه دارای منابع عظیمی از آب هستند. رود های بزرگی از این کوهها سرچشمه گرفته و بعد از تغذیه بسیاری از شاخه های فرعی به دشتها و دره ها سرازیر میشوند و چشم اندازها و مناظر زیبای اکولوژیکی را خلع نموده اند. بطور کلی محور کرج چالوس در ضلع غربی منطقه و دریاچه سد امیر کبیر و محور دیزین و شهرستانک و پیستهای اسکی دیزین و خور، کاخ ناصرالدین شاه، برج میدانک، درخت سرو کهنسال شهرستانک، منطقه زیبای سوتک و … از دیر باز مورد توجه گردشگران و علاقه مندان بوده و مشتاقان زیادی را چه درفصل بهار و تابستان و چه در فصل پاییز و زمستان به سوی خود جلب می نماید.

تعداد ۳ ساختمان محیط بانی و ۱ ساختمان دفتر سرپرستی و ۲ ایستگاه سنجش آلودگی آب و پستهای موقت کوهستانی در سوتک و دوآب هردرود و کندوان (در فصل تابستان) حفاظت از منطقه حفاظت شده البرز مرکزی را به عهده دارند.

پوشش گیاهی:

تعداد گونه های گیاهی منطقه حدود ۱۱۰۰ گونه است که بیشتر آنرا گندمیان، بوته زارها، گراسها، درختچه ها، و درختان تشکیل میدهند. (ارس، توس، گون، درمنه، گل گندم البرز مرکزی، کاسنی، توسکا، زبان گنجشک، آویشن، گلپرو…)

گونه های شاخص جانوری:

تنوع اقلیمی و شرایط خاص اکولوژیک و توپوگرافی منطقه شرایط زیست مساعدی را برای زندگی انواع وحوش در منطقه حفاظت شده البرز مرکزی فراهم آورده بطوریکه حدود ۴۸ گونه پستانداراز جمله خرس قهوه ای، کل و بز، قوچ ومیش، پلنگ، گربه وحشی، گرگ، گراز، تشی و… ۱۵۶گونه پرنده از جمله عقاب طلایی، کبک، کبک دری، تیهو ، شاهین، دلیجه و … و ۲۶ گونه خزنده از جمله افعی قفقازی، افعی البرزی، مار جعفری و … و ۷ گونه دوزیست و ۱۷ گونه ماهی شناسایی گردیده است.

تعارضات و تهدیدات منطقه:

الف) عدم تعادل ظرفیت دام و مرتع و عدم تجدید ممیزی مراتع توسط منابع طبیعی که باعث تخریب و کاهش پوشش گیاهی در برخی از قسمتها خصوصا در حاشیه روستاها شده که وقوع سیل را در بر داشته است.

ب) عدم تکمیل طرحهای هادی روستایی و شبکه جمع آوری فاضلاب روستاهای منطقه و عدم توجه به نرخ رشد جمعیت در روستاها و کمبود فضاهای موجود در محدوده روستاها جهت ساخت و ساز که باعث شده بسیاری از ساخت و سازها  یا در اراضی ملی و یا در باغات حاشیه روستاها صورت گیرد.

ج) ممنوعیت ساخت و ساز در شعاع ۱۵۰ متری رودخانه های منطقه بوسطه قرارگیری منطقه در حوزه آبریز رودخانه کرج و بحث مصوبات شورای عالی امنیت ملی در این زمینه باعث افزایش دخل و تصرفات و ساخت و ساز های غیر مجاز در منطقه شده است.

د) عدم ارئه نقشه مستثنیات منطقه از سوی منابع طبیعی به محیط زیست که تنها به استعلام های موردی و زمانبر محدود شده باعث گردیده رسیدگی به بسیاری از پرونده های مشکوک به تصرف اراضی منطقه به درازا بکشد.

و) اجرای برخی طرحهای عمرانی بزرگ در منطقه نظیر آزاد راه تهران شمال، تونل انتقال آب سد کرج به تهران، خط انتقال برق سیاه بیشه – ورد آورد و غیره بدون توجه به ملاحضات زیست محیطی نیز مشکلاتی را برای عرصه های طبیعی و اکوسیستم منطقه بوجود آورده است.

رخدادهای منطقه حفاظت شده البرز مرکزی:

در پاییز سال ۱۳۸۹ از یک قلاده پلنگ نر و یک قلاده پلنگ ماده در این منطقه تصویر برداری شد.

از مرال و خرس قهوه ای در منطقه امن گلستانک تصویر برداری شده است.

در سال ۱۳۹۰ پنج راس گاو اهلی توسط پلنگ های منطقه حفاظت شده البرز مرکزی خورده شده است. سالیانه حدود ۱۵ تا ۲۰ گاو محلی متعلق به اهالی منطقه حفاظت شده البرز مرکزی شامل روستاهای چتن، کیکو، ناصرآباد، منجیر و دشت نظیر توسط پلنگ تلف می شوندو به دنبال آن ۳ پلنگ نر و ۳ پلنگ ماده در سال های اخیر توسط مردم محلی کشته شدند.

مطالعات خرس قهوه ای توسط انجمن یوز پلنگ ایرانی و ساخت فیلم مستند “در جستجوی پلنگ ایرانی” در منطقه امن گلستانک واقع در دامنه های شمالی منطقه حفاظت شده البرز مرکزی صورت گرفته است.