حذف رودخانه جاجرود از صفحه زیست‌محیطی کشور | چاپ |
ایران - رودخانه
دوشنبه ۰۸ آبان ۱۳۹۱ ساعت ۱۳:۲۷

بررسی‌های جهانی نشان داده است که محیط زیست و اکوتوریسم یکی از مهمترین منابع اقتصادی در کشور‌های دارای تنوع از لحاظ زیست محیطی است. در کشور ما بحث درآمدزا کردن محیط زیست با لحاظ نمودن توسعه پایدار هیچگاه مورد توجه مسوولان کشور قرار نگرفته است. اسماعیل مددی، کارشناس‌ارشد مطالعات زیست‌محیطی پژوهشکده حفاظت خاک وآبخیز داری در گفت‌وگو با خبرنگار صادق‌نیوز ضمن ابراز نگرانی از وضعیت اسف‌بار رودخانه‌های کشور، گفت: در کشور ما متاسفانه محیط زیست مورد حمایت قرار نمی‌گیرد و وابستگی کشور به نفت ما را از اقتصاد محیط‌زیست غافل کرده‌است. اقتصادی که منافعش کمتر از فروش نفت نیست .

مددی در مقایسه وضعیت رودخانه‌ها در ایران و کشور کانادا گفت: درگزارش اخیر صندوق حفاظت از حیات وحش كانادا ـWWF ـ فهرست ۱۰ رودخانه كه بیشتر از سایر رودخانه‌ها در معرض خشكسالی قرار دارند، ذكر شده‌است. به دلیل اینکه کشور کانادا درآمد سرشاری از رودخانه‌ها و طبیعت خود کسب می‌کند از این رو حساسیت بسیار بالایی بر روی منابع طبیعی خود دارد. برخی مردم از سراسر جهان فقط برای دیدن مهاجرت و تخم‌ریزی ماهیان آزاد از سال‌ها قبل نوبت می‌گیرند که به منطقه بیایند و این‌ چنین است که محیط زیست و جذب اکو توریسم کانادا در حد نفت در کشور ما درآمدزایی دارد .

وی افزود: رودخانه‌های مکنزی، بریتیش کلمبیا بهشت صیادان ماهی است، گراند کانیون، ،نشنال پارک تانزانیا، آبشار نیاگارا و آبشار آنجل، قله کلیمانجارو در تانزانیا و منطقه هیمالایا همه از مکان‌های طبیعی هستند که با حفظ و حراست دقیق و علمی برای دیدن آن‌ها باید در نوبت باشید. در حالی‌که بیخ گوش مسوولان کشور در حاشیه رودخانه‌های کرج و جاجرود و برغان بوی تعفن زباله و صید غیرمجاز و تصرف‌های حریم بستر رودخانه حرفی را برای گفتن نگذاشته است.

مددی گفت: رودخانه جاجرود در چند کیلومتری پایتخت به علت تراکم آلودگی، تصرف حریم و بستر، صید غیر مجاز و قطع درختان از صفحه زیست محیطی کشور حذف شده‌است. به‌راستی چه کسی تصمیم می گیرد؟ چه کسی کارشناسی می‌کند و چه کسی مشاوره می‌دهد؟ و آن که می‌بخشد کیست؟ سازمان حفاظت محیط زیست باید پاسخگو باشد که بعد از انقلاب تا به حال کدام رودخانه از ماهی بارور شده است؟چرا صید ماهی آزاد دریای خزر به صفر رسیده‌است. شاخص‌های رودخانه‌ها چه هستند؟ نباید محیط زیست را قربانی توسعه بی‌رویه کنیم و باید اصل را بر توسعه پایدار ضابطه‌مند قرار دهیم.

وی در ادامه گفت: رودخانه «اسكینا» دومین رودخانه بزرگ كانادا از نظر دارا بودن ماهی‌های قزل‌آلای وحشی که جزو بهترین رودخانه‌های این کشور محسوب می‌شود. متاسفانه از اولین رودخانه‌هایی است كه در معرض خشكسالی قرار گرفته است؛ و نگرانی شدیدی را برای مقامات کشور کانادا به بار آورده است. چرا كه دولت كانادا سالانه یكصد و ۱۰ میلیون دلار از طریق ماهیان آب‌های آزاد درآمدزایی دارد و این امر بیشتر از طریق اکوتوریسم و صیادان ورزشی محقق شده‌است. همچنین برخی صیادان ورزشی هزاران مایل را طی می‌کنند تا خود را به منطقه برسانند و به ورزش ماهیگیری بپردازند. آیا ما برای رودخانه‌هایمان دلواپس هستیم؟

رودخانه «فریزر» نیز سومین رودخانه كاناداست كه ۸۰ درصد درآمد دولت از آن تامین می‌شود؛ چرا كه یكی از رودخانه‌هایی است كه بیش از هر رودخانه دیگری در جهان قابلیت پرورش ماهی قزل آلا به‌صورت طبیعی را دارد. در کشور ما با تمام امکانات بالقوه‌ای که در این رابطه وجود دارد متاسفانه محیط زیست مورد حمایت قرار نمی‌گیرد.

این کارشناس محیط‌زیست گفت: گونه‌های ماهیان بومی سردآبی در رودخانه‌های کرج، جاجرود، لار، پلور و برخی رودخانه‌های البرز مرکزی و زاگرس، رودخانه‌های کوهستانی شمال و شمال غرب کشور نه به علت خشکسالی بلکه به دلیل صید غیرمجاز و عدم نظارت بر صید در لبه انقراض قرار دارند. تورکشی‌های دایم، عدم برخورد قاطع با متخلفان شکار و صید ذخیره‌های طبیعی را به قهقرا برده‌است. در واقع ما با دارا بودن منابع سرشار طبیعی درآمدزا، با دست خود خویشتن را به هلاکت انداخته‌ایم.

وی افزود: سال‌ها قبل برخی از اروپاییان برای یک شب ماندن و صید ورزشی قزل آلای بومی ایران در دشت لار نوبت می‌گرفتند اما اینک چرای بی‌رویه و احداث بنا و عدم نظارت دقیق، چنان بلایی بر سر این پارک ملی آورده‌است که فقط متخلفان غارتگر از آن سود می‌برند. نبود امکانات ترابری گشت هوایی، امکانات شبکه پاسگاهی، تجهیزات ماهواره‌ای ارتباطی و امکانات لجستیکی زمینی مناسب راه را بر قانونمندان تنگ و بر متخلفین هموار کرده‌است.

مددی گفت: ارایه مجوز‌های بی‌ضابطه در خصوص احداث کارگاه‌های پرورش ماهی بر روی رودخانه هراز که تعداد آن‌ها بالغ بر ۶۵ کارگاه می‌شود آلودگی بسیار بالایی را با توجه به دبی نوسان‌دار رودخانه هراز به‌وجود آورده است و حیات طبیعی این رودخانه زیبا را به نابودی کشانده‌است. اغلب کارگاه‌ها به علت شیوع بیماری‌های مختلف آبزیان از ادامه کار منصرف شده‌اند. هر کس در هر نقطه از رودخانه هراز مجوز خواست دریافت کرد. در واقع عدم ارزیابی زیست محیطی بنگاه‌های اقتصادی پرورش ماهی را به ورطه نابودی می‌کشاند. مسوولان باید به‌طور جدی از محیط‌زیست حمایت کنند. باید برای آینده هم چیزی بماند.

مددی در پایان گفت: رودخانه‌ها مظلوم‌ترین حیطه از بخش‌های محیط زیست كشور تلقی می‌شوند كه با بی‌توجهی و غفلت مسوولان بر آلودگی آن‌ها به‌صورت لحظه‌ای افزوده می‌شود.